Blúiríní: Gnáthóg

Tá an dair ghaelach compordach i gcréafóg atá aigéadach agus draenáilte go maith. Níl doimhneacht mhór chréafóige ag teastáil uaithi (ciallaíonn petraea 'clochach', tagairt den ghnáthóg choitianta ina bhfásann sí), agus tá sí níos scáthfhulangaí ná mar atá an dair ghallda.

Is ar leithinis Mhucrois, i gCill Airne, Contae Chiarraí, atá an choill iúir is mó (80 acra) sa tír anois. Tá coillte iúir freisin sa gCora, Contae Luimnigh, sa gCathair i gContae Thiobraid Árann, agus i gcorr-áit eile timpeall na tíre. Tá coill iúir amháin i gCoill an Ghabhann, in oirthear Chontae na Gaillimhe, atá éagsúil ón gcuid eile—is créafóg aigéadach atá sa gcoill, ina bhfuil dair ghaelach ag fás in éineacht leis an iúr.

Is níos compordaí in ithir aigéadach a bhíonn an péine Albanach. Fásann sé i gcréafóg ghaineamhach agus i gcréafóg chlochach, mhianrach, ach faightear freisin é i gcréafóg fhliuch an phortaigh.

Fásann an trom go maith in áiteanna ina bhfuil an chréafóg saibhrithe le nítrigin, go minic ó fhuíoll daoine nó ainmhithe. Mar sin, is timpeall ar fhothracha go minic a fheictear an sceach ag fás. Is amhlaidh a bhíonn sé le neantóga, planda eile a thaitníonn nítrigin leo. Deirtear faoi áiteanna mar seo, de réir údar ón 9ú haois, “Trí comartha ldthraig mallachtan: tromm, tragna, nenaid”, (trí chomhartha d’áit mallaithe: trom, traonach, neantóg).

Is iondúil gur crann beag (go 5-6 m), duillsilteach é an draighean fearna, cé go bhfásann sé mar sceach shínte in áiteanna in Éirinn, go háirithe ar bhruacha locha in oirthear na Boirne.

Is gnáthóg uathúil í an choill choill (nó collchoill) Atlantaigh, clampaí nó coillearnach de chrainn choill atá suite i dtírdhreach clochach, gar don fharraige, i réigiúin le haeráid mheasartha, fhliuch. Tá siad le fáil in oirthear Chontae na Gaillimhe agus sa mBoirinn.