Blúiríní: An Fionncholl Coiteann

Tá go leor speiceas d’fionncholl ag fás in Éirinn, cuid acu dúchasach agus cuid acu tugtha isteach, agus is minic nach mbíonn ach difríochtaí beaga eatarthu. Cé go n-aithnítear go bhfuil an an fionncholl gaelach (Sorbus hibernica) dúchasach tá éiginnteacht maidir le stádas an fhionnchoill choitinn mar chrann dúchasach in Éirinn.

Tá os cionn 200 speiceas aitheanta sa ngéineas Sorbus. Tá an oiread sin ann toisc go bhfuil na plandaí sa ngéineas in ann hibridiú go héasca lena chéile, agus mar go bhfuil cineálacha dioplóideacha (le dhá shraith crómasóm sna cealla, ceann ón dá thuismitheoir) agus polaplóideacha (le níos mó ná dhá shraith crómasóm sna cealla) sa ngéineas. Ciallaíonn sé seo go bhfuil speictream leathan de chineálacha Sorbus ag fás ar fud an domhain, le difríochtaí beaga agus móra eatarthu, agus a bhíonn aitheanta mar speicis dhifriúla ag luibheolaithe éagsúla.

Tá speicis Sorbus éagsúla in ann atáirgeadh trí phróiseas ar a dtugtar apaimiscis. Ar an gcaoi seo, fásann crann síolta inmharthana gan toirchiú (pailniú) a bheith déanta ar na bláthanna roimh ré. Dá thoradh sin, is clóin den mháthairchrann iad na crainn a fhásann ó na síolta seo. Hibridíonn crainn Sorbus freisin, agus nuair a ghintear hibrid nua, is féidir leis iomadú trí apaimiscis agus pobal de chrainn nua a chruthú sa gceantar beag inar fhás an chéad hibrid. Maítear gur chóir micrispeicis, seachas speicis astu féin, a thabhairt orthu seo mar gheall nach bhfuil comhdhéanamh leathan géiniteach acu.

Cuirtear an fionncholl go minic mar chrann ornáideach mar nach bhfásann sé an-mhór agus mar go bhfuil tréithe mealltacha—idir dhuilleoga, bhláthanna agus chaora—ag an gcrann.