Blúiríní: Feithidí

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Feithidí

An Draighean

Prunus spinosa

Is cuid lárnach d’éiceachóras na hÉireann é an draighean. Cuireann na bláthanna pailin agus neachtar ar fáil luath sa mbliain, nuair nach mbíonn mórán plandaí eile ag bláthú. Itheann bratóga leamhain na duilleoga. Itheann éin na hairní, agus déanann siad neadacha i measc na ngéag dhlútha.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí éin

An Fhearnóg

Alnus glutinosa

Is iomaí ainmhí agus feithid a bhíonn ag brath ar an bhfearnóg le maireachtáil. Meallann neachtar na gcaitíní meachain (cé nach bhfuil a gcúnamh ag teastáil ón bhfearnóg le pailin a scaipeadh) agus is minic a fheictear bratóg an leamhain fearnóige (Acronicta alni) ag ithe duilleoga na fearnóige. Itheann éin, go háirithe lasracha coille (Carduelis carduelis) agus meantáin, síolta na fearnóige díreach ón mbuaircín.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Feithidí

An tSailchearnach

Salix caprea

Tá lear mór leamhan ag brath ar an sailchearnach, ina measc an conach poibleoige (Laothoe populi). Cuireann an tsailchearnach pailin agus neachtar ar fáil do mheachain, feithidí eile, agus éin amhail meantáin ghorma ag am nuair nach bhfuil mórán beatha eile ar fáil. Ina iomlán, tá 360 inveirteabrach luaite leis an tsailchearnach, agus ní fhaightear 129 de na speicis seo ach ar an tsailchearnach.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Gál Feithidí Úsáid Dúch

An Dair Ghaelach

Quercus petraea

Tugadh an gálfhoiche Andricus kollari, a dhéanann gáil chrua sféaracha (tugtar gáil mharmaracha orthu), ón Meánoirthear go hÉirinn sna 1830idí le go bhféadfaí na gáil a úsáid le dathú agus i ndéantúsaíocht dúigh. Tá saolré casta ag na feithidí beaga seo agus bíonn speiceas eile den dair, an tsearbhdhair, ag teastáil uathu le gur féidir leo iomadú.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí éin Beacha Féileacáin Fungas

An Seiceamóir

Acer pseudoplatanus

Tá droch-cháil ar an seiceamóir in Éirinn mar gur crann neamhdhúchasach é ach cuireann an crann bia ar fáil do raon leathan feithidí agus éan. Itheann bratóga na duilleoga, éin na síolta, feithidí an choirt, agus meachain agus pailneoirí eile neachtar na mbláthanna. Déanann éin neadracha sna craobhacha, agus déanann bóíní Dé, féileacáin agus ciaróga baile dóibh féin sa gcrann, freisin. Fásann fungais dhifriúla in adhmad lofa an tseiceamóra, chomh maith.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Gál Feithidí

An Dair Ghaelach

Quercus petraea

Is í an gálfhoiche Neuroterus quercusbaccarum (an common spangle gall wasp i mBéarla) is cúis leis na gáil a bhíonn i bhfoirm dioscaí donnbhuí in íochtar duilleoga daracha. Titeann na gáil go talamh sa bhfómhar agus tagann gálfhoichí baineanna amach as na huibheacha a bhíonn istigh sna gáil. Is iad na gálfhoichí baineanna seo is cúis leis na gáil sféaracha glasa nó dearga a bhíonn ar chaitíní fireanna na darach. Breathnaíonn siad cosúil le cuiríní—tugtar currant galls orthu i mBéarla. Is iad na foichí a thagann as na gáil seo a thosaíonn an timthriall arís.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Ceimiceáin Cosaint Feithidí

An Coll

Corylus avellana

Bíonn scáil dhearg ar luath-dhuilleoga an choill, sula dtagann dath glas orthu níos deireanaí sa séasúr. Ceaptar gur ceimiceáin ar leith, anthocyanins, is cúis leis seo. Tugann siad cosaint do na duilleoga óga leochaileacha ón damáiste a dhéanann an iomarca de sholas na gréine. Cosnaíonn na ceimiceáin seo an duilleog ó fheithidí a bhíonn ag iarraidh iad a ithe, freisin.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Galar Bagairt Fungas Feithidí

An Leamhán Sléibhe

Ulmus glabra

Níor bhuail an galar Dúisteach leamhán an leamhán sléibhe chomh dona le leamháin eile. Is iad ciaróga beaga a scaipeann an fungas. Cé go bhfuil an leamhán sléibhe níos leochailí don ghalar fhéin, is fearr leis na ciaróga coirt an leamháin ghallda. Tá buntáiste eile ag an leamhán sléibhe. Is fearr leis na ciaróga coirt a bhíonn idir 5-8 mm tiubh. Faoin am a bhíonn an tiús seo bainte amach ag coirt an leamháin shléibhe, bíonn sé in ann iomadú. Dá bhrí sin, is féidir leis na leamháin scaipeadh, fiú má mharaíonn an t-ionfhabhtú iad tar éis dóibh iomadú. Anuas ar sin, níl an chiaróg sin chomh coitianta sin ar thalamh ard, agus is ann anois a fhaightear formhór na leamhán sléibhe in Éirinn.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí Féileacáin

Tor an Fhéileacáin

Buddleja davidii

Bíonn boladh láidir ó bhláthanna thor an fhéileacáin a mheallann feithidí, go háirithe féileacáin, chun iad a phailniú. Is mar gheall air seo a thugtar tor an fhéileacáin air.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht Flóra Feithidí

An Dair Ghaelach

Quercus petraea

Déanann crainn dharacha lánfhásta ceannbhrat oscailte a scaoileann solas síos go sraith talún na coille, a théann chun sochair bláthanna coille an earraigh—coinnle corra, sailchuachanna, creabhanna, agus neadacha coille, ina measc. Is foinse bheatha freisin iad na feithidí a mhaireann ar an gcrann d’éin agus do chreachadóirí eile. Amhail crainn eile, saibhríonn duilleoga lofa an chrainn an ithir.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bláth Pailniú Feithidí

An Crann Cnó Capaill

Aesculus hippocastanum

Is bláthra pirimidiúla (panacail) a fhásann go ceartingearach ar chraobhacha an chrainn cnó capaill. Bíonn dath bán orthu, seachas gur dath buí a bhíonn ar bhun na bpeiteal. Nuair a phailníonn feithidí iad athraíonn an píosa seo ón dath buí go dath dearg. Is comhartha é seo go bhfuil an bláth pailnithe, agus mar sin bogann na feithidí ar aghaidh go dtí an chéad bhláth eile.

Blúiríní an phlanda seo →

Tréithe Iomadu Scaipeadh Síolta Éiceolaíocht Feithidí éin

An tAiteann Gallda

Ulex europaeus

Is iomaí bealach atá ag an aiteann le síolta a scaipeadh — tógann feithidí iad, itheann éin iad, imíonn siad leis an ngaoth, agus snámhann siad in uisce. Fanann na síolta suanach mura mbíonn coinníollacha feiliúnach dóibh le péacadh, ach is iondúil go bpéacann an planda go héasca ón síol. Iomadaíonn an t-aiteann gallda go fásúil freisin, trí meathán a chur aníos ó rútaí faoi thalamh, chomh maith le trí atáirgeadh gnéasach.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Scaipeadh Síolta éin Feithidí

An Caorthann

Sorbus aucuparia

Itheann bratóga leamhan duilleoga an chaorthainn agus is iomaí cineál éan (lonta dubha agus smólaigh, ach go háirithe) a itheann caora an chaorthainn, agus ag scaipeadh an chrainn dá thoradh sin.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí Beacha Robáil

An Fhiúise

Fuchsia magellanica

Is dordéain a phailníonn na fiúise ina ceantar dúchais, ach is meachain agus feithidí eile a bhíonn sa tóir ar neachtar an phlanda in Éirinn. Uaireanta robálann bumbóga an neachtar—déanann siad poll sa mbláth agus diúlann siad an neachtar gan teagmháil ar bith a dhéanamh leis an bpailin.

Blúiríní an phlanda seo →

Clibeanna: Éiceolaíocht

Fochlibeanna: Feithidí

Stádas: Gach Planda

An Draighean

An Fhearnóg

An tSailchearnach

An Dair Ghaelach

An Seiceamóir

An Dair Ghaelach

An Coll

An Leamhán Sléibhe

Tor an Fhéileacáin

An Dair Ghaelach

An Crann Cnó Capaill

An tAiteann Gallda

An Caorthann

An Fhiúise