Blúiríní: éin

Éiceolaíocht Toradh éin

An Trom

Sambucus nigra

Mar go n-aibíonn torthaí an troim roimh chrainn eile, itheann níos mó éan—smólaigh agus druideanna san áireamh—torthaí an phlanda seo ná aon chrann eile.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Toradh Bithéagsúlacht Ainmhithe éin

An tAiteal

Juniperus communis

Itheann fianna, coiníní, agus giorriacha aitil óga, agus is iad is cúis le meath an aitil in áiteanna éagsúla. Is foinse bia iad na torthaí d’éin amhail smólaigh, sacáin, agus deargáin sneachta. Mar nach ndíleánn siad na síolta, tá ról tábhachtach acu ag scaipeadh an aitil.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Toradh éin Ainmhithe

An Chaor Chon

Viburnum opulus

Is drúp dearg, atá cosúil le caor, é an toradh a bhíonn ar an gcaor chon. Ní léir go dtaitníonn na torthaí le héin an oiread sin, mar gur minic dóibh a bheith fós ar an gcraobh i lár an gheimhridh. Ach, nuair a thagann an crua ar an tairne agus gan mórán eile ar fáil, itheann síodeiteacha, smólaigh, spideoga, agus corcráin coille iad. Itheann sionnaigh agus lucha iad freisin, agus scaiptear an planda dá thoradh seo.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Feithidí

An tSailchearnach

Salix caprea

Tá lear mór leamhan ag brath ar an sailchearnach, ina measc an conach poibleoige (Laothoe populi). Cuireann an tsailchearnach pailin agus neachtar ar fáil do mheachain, feithidí eile, agus éin amhail meantáin ghorma ag am nuair nach bhfuil mórán beatha eile ar fáil. Ina iomlán, tá 360 inveirteabrach luaite leis an tsailchearnach, agus ní fhaightear 129 de na speicis seo ach ar an tsailchearnach.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Ainmhithe

An Cuileann

Ilex aquifolium

Mar gur crann síorghlas é an cuileann, tugann na duilleoga deilgneacha agus géaga dlútha an tearmann d’éin agus d’ainmhithe i gcaitheamh an gheimhridh. Tógann sé roinnt blianta ar na duilleoga a thiteann lobhadh, agus úsáideann ainmhithe amhail an ghráinneog iad chun neadracha a dhéanamh. Is foinse bheatha thábhachtach iad na caora freisin d’éin cosúil leis an deargán sneachta agus an sacán. Is gealbhán cuilinn ainm eile ar an gcorcrán coille, éan eile a bhíonn sa tóir ar chaora an chuilinn sa ngeimhreadh.

Blúiríní an phlanda seo →

Tréithe Bláth Panacail Éiceolaíocht Toradh éin

An Pribhéad Calafoirniach

Ligustrum ovalifolium

Is iad na bláthanna bána, a fhásann ar phainicilí pirimidiúla, an chuid is suntasaí den phribhéad Calafoirniach. Bíonn boladh láidir uathu nuair a thagann siad amach sa samhradh. Tagann caora beaga dubha ar an bplanda sa bhfómhar. Tá siad nimhneach do dhaoine, cé go n-itheann éin iad.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Ainmhithe Dearcán

An Dair Ghaelach

Quercus petraea

Scaipeann mamaigh agus éin, go háirithe an scréachóg choille, na dearcáin. Bailíonn scréachóga dearcáin agus cuireann siad i dtaisce iad—tá éan amháin in ann na mílte dearcán a chur sa talamh gach fómhar. Dár ndóigh, mar nach n-itheann siad gach dearcán, tá ról tábhachtach ag na héin seo—agus ag ioraí rua, a dhéanann amhlaidh—lena chinntiú go bhfásfaidh crainn dharacha nua i gcoillte na hÉireann.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí éin

An Fhearnóg

Alnus glutinosa

Is iomaí ainmhí agus feithid a bhíonn ag brath ar an bhfearnóg le maireachtáil. Meallann neachtar na gcaitíní meachain (cé nach bhfuil a gcúnamh ag teastáil ón bhfearnóg le pailin a scaipeadh) agus is minic a fheictear bratóg an leamhain fearnóige (Acronicta alni) ag ithe duilleoga na fearnóige. Itheann éin, go háirithe lasracha coille (Carduelis carduelis) agus meantáin, síolta na fearnóige díreach ón mbuaircín.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Feithidí éin Beacha Féileacáin Fungas

An Seiceamóir

Acer pseudoplatanus

Tá droch-cháil ar an seiceamóir in Éirinn mar gur crann neamhdhúchasach é ach cuireann an crann bia ar fáil do raon leathan feithidí agus éan. Itheann bratóga na duilleoga, éin na síolta, feithidí an choirt, agus meachain agus pailneoirí eile neachtar na mbláthanna. Déanann éin neadracha sna craobhacha, agus déanann bóíní Dé, féileacáin agus ciaróga baile dóibh féin sa gcrann, freisin. Fásann fungais dhifriúla in adhmad lofa an tseiceamóra, chomh maith.

Blúiríní an phlanda seo →

Tréithe Iomadu Scaipeadh Síolta Éiceolaíocht Feithidí éin

An tAiteann Gallda

Ulex europaeus

Is iomaí bealach atá ag an aiteann le síolta a scaipeadh — tógann feithidí iad, itheann éin iad, imíonn siad leis an ngaoth, agus snámhann siad in uisce. Fanann na síolta suanach mura mbíonn coinníollacha feiliúnach dóibh le péacadh, ach is iondúil go bpéacann an planda go héasca ón síol. Iomadaíonn an t-aiteann gallda go fásúil freisin, trí meathán a chur aníos ó rútaí faoi thalamh, chomh maith le trí atáirgeadh gnéasach.

Blúiríní an phlanda seo →

Tréithe Toradh Nimh éin

An tIúr

Taxus baccata

Tá an-tóir ag éin—go háirithe smólaigh—ar thorthaí an iúir. Tá an chuid is mó de chodanna an iúir—adhmad, coirt, duilleoga, agus síolta—nimhneach do dhaoine agus d’ainmhithe éagsúla. Níl an t-aral dearg a thimpeallaíonn an síol nimhneach, cé go bhfuil an síol féin. Mar nach bhfuil éin in ann an síol a dhíleá, ní chuireann an nimh isteach ná amach orthu. Is ar an gcaoi seo a scaiptear na síolta.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Scaipeadh Síolta éin Feithidí

An Caorthann

Sorbus aucuparia

Itheann bratóga leamhan duilleoga an chaorthainn agus is iomaí cineál éan (lonta dubha agus smólaigh, ach go háirithe) a itheann caora an chaorthainn, agus ag scaipeadh an chrainn dá thoradh sin.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht éin Síolta Toradh Nimh

An Feoras

Euonymus europaeus

Itheann lonta dubha agus spideoga na torthaí. Bíonn dúil acu i bhfeoil an arail agus scaiptear an síol dá bharr. Ach ní itheann glasáin iad, mar gur síolta a bhíonn uathusan agus aithníonn siad go bhfuil síolta an fheorais nimhneach. Tá na torthaí marfach do chaoirigh freisin, agus ní itheann ainmhithe (seachas gabhair) na duilleoga ach an oiread. Itheann lucha an t-aral, ach fágann siad an síol ina ndiaidh.

Blúiríní an phlanda seo →

Tréithe Iomadú Éiceolaíocht éin

An Fhiúise

Fuchsia magellanica

Cé go gceaptar go bhfuil an cineál fiúise is coitianta atá in Éirinn aimrid, scaipeann sé go héasca trí mheatháin a chur aníos ó rútaí faoi thalamh. Mar go n-iomadaíonn an fhiúise go fásúil mar seo, fásann clampaí móra den sceach ar thaobh an bhóthair. Tugann sé seo deis d’éin cosúil le dreoilíní agus spideoga a gcuid neadracha a dhéanamh i dtearmann sábháilte.

Blúiríní an phlanda seo →

Éiceolaíocht Bithéagsúlacht éin Feithidí

An Draighean

Prunus spinosa

Is cuid lárnach d’éiceachóras na hÉireann é an draighean. Cuireann na bláthanna pailin agus neachtar ar fáil luath sa mbliain, nuair nach mbíonn mórán plandaí eile ag bláthú. Itheann bratóga leamhain na duilleoga. Itheann éin na hairní, agus déanann siad neadacha i measc na ngéag dhlútha.

Blúiríní an phlanda seo →

Clibeanna: Tréithe

Fochlibeanna: éin

Stádas: Gach Planda

An Trom

An tAiteal

An Chaor Chon

An tSailchearnach

An Cuileann

An Pribhéad Calafoirniach

An Dair Ghaelach

An Fhearnóg

An Seiceamóir

An tAiteann Gallda

An tIúr

An Caorthann

An Feoras

An Fhiúise

An Draighean